Maak je tekst tastbaar. Hoe dan? Metaforen!

Metaforen zijn misschien wel het mooiste wat er in de taal bestaat. Dit vond de Griekse redenaar Aristoteles ook al. De vroegste gedetailleerde behandeling van het begrip metafoor vinden we bij hem, meer bepaald in de ‘Poetica’ en, in mindere mate, in de ‘Rhetorica’.

‘’Metafoor is het toepassen op een zaak van een naam die bij een andere zaak hoort.”

Een metafoor is een stijlfiguur waarmee je de verbeelding van je lezer aanwakkert door twee dingen met elkaar te vergelijken die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben, maar wel een abstracte overeenkomst hebben.

Een pen die vlam vat. Liefde die blind is. Handen en voeten geven aan iets.

Slechts enkele voorbeelden van ‘wat versleten’ metaforen. De kunst bij het zoeken naar metaforen is originaliteit.

De kracht van een metafoor, aldus Aristoteles in de ‘Rhetorica’, is haar levendigheid en haar vermogen de lezer te verrassen: ‘omdat de lezer iets anders verwachtte, zal zijn verwerving van een nieuw idee hem des te meer onder de indruk brengen’.

De metafoor is een krachtig middel om tot een mooie stijl te komen. Maar het is niet makkelijk om de versleten exemplaren te omzeilen. Wat je hoort in het dagelijks leven beïnvloedt je nu eenmaal. Het tweede gevaar bij het bedenken van metaforen is dat je té origineel wilt zijn. Je gaat geforceerd zoeken naar vergelijkingen die niemand ooit nog heeft gebruikt, of naar beelden waarmee je allerlei verschillende gevoelens wilt oproepen. Dan kom je vaak uit bij iets dat simpelweg te vergezocht is.

“Metaforen moeten worden gehaald uit dingen die aan het origineel verwant zijn, maar toch niet te sterk verwant, want net zoals in de filosofie vindt een scherpe geest overeenkomsten in dingen die ver van elkaar verwijderd zijn.”

Aristoteles

Je wilt je lezers het liefste iets verrassends voorschotelen, een vergelijking die een beeld oproept dat ze nog niet kennen. Alleen dan krijgt je verhaal een soort extra laagje verbeelding.  

Hoe vind je dan wel een originele metafoor?

Dat is vooral een kwestie van je eigen gedachten goed in de gaten houden. Vaak schieten interessante vergelijkingen je te binnen als je helemaal niet met schrijven bezig bent, maar als je aan het dagdromen bent, of wanneer je gedachten afdwalen.

Wees alert op die momenten. Je eerste dagdromen na het ontwaken of mijmeringen bij het slapen gaan. Dwing jezelf dan om te denken aan de teksten die je wilt schrijven. Spring uit bed en leg ‘m vast, voordat ie weer weg is.

Een goede metafoor laat je op een nieuwe manier naar de wereld kijken. En dat is net hoe je wilt dat jouw publiek naar jouw onderneming kijkt.

Mijn favoriete metafoor wisselt. Je bent wispelturig of je bent het niet immers. Ik ben Spoetnikliefde van Murakami aan het herlezen, de koning van de metaforen. Het boek zet de toon met deze: ‘Het was een hevige verliefdheid, als een tornado die over de vlakte raast.’ Kort, krachtig en herkenbaar voor de meesten onder ons wellicht.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *